Wanneer vloerverwarming ontluchten moet

Ontluchten is nodig zodra u de vloer hoort klokken of een baan koud blijft terwijl de ruimte ernaast warm wordt. Een lus van tachtig meter houdt nog geen tien liter water vast, en een luchtbel van een kwart liter in de bovenste bocht is genoeg om de doorstroming vrijwel stil te zetten. Die bel gaat er niet uit door een ontluchtertje open te zetten, maar door water met kracht door die ene lus te jagen terwijl alle andere dicht staan.

Waar het geluid vandaan komt

Een vloerlus loopt horizontaal en heeft geen hoog punt dat u kunt bereiken. Lucht zoekt toch het hoogste, en dat is in een vloer de bocht bij een dorpel, de knik waar de buis omhoog komt naar de kast, of een plek waar de dekvloer iets hoger ligt. Daar blijft hij staan en vormt een prop die het water de pas afsnijdt.

Wat u hoort is geen lucht die rondgaat maar water dat langs een stilstaande bel wringt. Het geluid is kabbelend of klokkend, het komt uit de vloer en niet uit de kast, en het is het luidst in de eerste minuten nadat de pomp aanslaat. Op de verdeler ziet u het terug aan een vlotter die trilt of op nul blijft hangen terwijl de kraan open staat.

Een koude baan hoort bij hetzelfde beeld. De lus is wel gevuld, maar het water blijft bijna stil, dus de warmte komt tot waar de bel zit en verder niet. Dat is op een warme dekvloer met de hand te volgen: tot halverwege de kamer voelt hij lauw, daarna niet meer.

Hoe de lucht erin komt

De meest voorkomende route is de vulslang. Water uit de kraan heeft gas in zich, en wie bijvult zonder de slang eerst met water te vullen, blaast er bovendien de hele slanginhoud aan lucht bij in. In de weken daarna komt dat gas vrij op de warmste plek in de installatie en verzamelt het zich in de lussen.

De tweede route is een te lage systeemdruk. Zakt de druk koud onder ongeveer een bar, dan trekt de pomp aan de zuigzijde onderdruk en komt er lucht langs een wartel, een pompas of een ontluchter naar binnen. Die installatie ontlucht u elk jaar opnieuw, want de oorzaak staat op de drukmeter en niet in de vloer.

Daarnaast is er een expansievat met een verkeerde voordruk, een lek dat bij stilstand lucht aanzuigt in plaats van water te verliezen, en een lus die na een drukproef met lucht is afgeperst en daarna niet goed is doorgespoeld. Bij een nieuwe installatie is die laatste de gewoonste: de eerste ontluchting hoort bij de oplevering en de tweede een paar weken later.

De ronde die wij in de kast doen

Wij beginnen bij de drukmeter, koud. Staat die onder anderhalve bar, dan vullen wij eerst bij, want een systeem dat onder druk staat te trekken neemt tijdens het ontluchten alleen maar nieuwe lucht op. Daarna gaat de pomp op zijn hoogste stand, want snelheid is wat een bel uit een bocht meeneemt.

Dan gaat alles dicht behalve een groep. Dat is de hele truc: het volledige debiet van de pomp gaat door die ene lus, en de watersnelheid daarin wordt een meervoud van wat zij in bedrijf is. Op het aftappunt van de retourbalk komt een slang in een emmer, en die blijft open tot het water schoon en zonder bellen komt. Een korte lus is in een minuut klaar, een lus van negentig meter vraagt wat langer.

Zo gaat elke groep een keer rond. Aan het eind zetten wij de druk koud terug op ongeveer anderhalve bar voor een grondgebonden woning, met een tiende bar extra per tien meter hoogte, en meten wij de voordruk van het expansievat drukloos na. Dat laatste wordt bijna altijd overgeslagen, en het is de reden dat de druk drie maanden later weer te laag staat.

De systeemdruk is het echte getal

De druk hoort koud gelezen te worden, met de pomp uit en de installatie op kamertemperatuur. Warm loopt diezelfde druk drie tot vijf tiende bar op doordat het water uitzet, en wie warm bijvult tot anderhalve bar komt koud op een bar uit en zit meteen in het gebied waar de pomp lucht aantrekt.

Een druk die elk jaar een beetje zakt, hoort bij een installatie die af en toe is ontlucht en bijgevuld. Een druk die elke maand merkbaar zakt, is geen ontluchtingsvraag maar waterverlies, en dan houdt ontluchten op en begint het opsporen. Wij zetten in dat geval een drukproef op de verdachte groepen in plaats van nog een keer bij te vullen.

Waarom het anders gaat dan bij een radiator

Een radiator heeft bovenaan een nippel op het hoogste punt van dat ene lichaam. U draait hem open, de lucht gaat eruit omdat hij daar vanzelf naartoe is gelopen, en na dertig seconden komt er water. Dat is luchtlaten, en het werkt omdat de lucht al op de juiste plek stond.

Een vloerlus heeft dat punt niet, en daarom is er niets te laten. Wat u doet is de lucht wegduwen met water, en dat lukt alleen bij een snelheid die u in bedrijf nooit haalt. Vandaar dat alle andere groepen dicht gaan: staan ze open, dan neemt het water de weg van de minste weerstand en gaat het juist niet door de lus met de prop erin.

Dat verklaart ook waarom ontluchten met alle kranen open zo vaak niets oplevert. Er loopt dan wel water uit de slang, het ziet eruit alsof er iets gebeurt, en de bel staat er na een uur nog precies zo in.

Wanneer ontluchten niet het antwoord is

Blijft een baan koud nadat die groep schoon en belvrij is doorgespoeld, dan zit het ergens anders. De drie gewoonste oorzaken zijn een thermisch kopje op de retour dat dicht blijft staan of op de verkeerde lus zit, een groep die nooit is afgesteld en daarom te weinig water krijgt, en een lus waarin de doorlaat door aanslag is versmald. Die drie zijn aan de verdeler van elkaar te onderscheiden en vragen elk iets anders.

Is de hele vloer overal lauw in plaats van op een plek koud, dan is het geen lucht. Dan gaat het om de aanvoertemperatuur, de stooklijn of een bron die niet levert wat de vloer vraagt, en daar helpt geen emmer onder de retourbalk aan.

Onze prijzen: 92 euro exclusief btw voor een verdeler tot zes groepen, 129 euro exclusief btw tot twaalf groepen met drukcontrole, 165 euro exclusief btw bij twee verdelers in een woning en 199 euro exclusief btw als wij er het oorzaakonderzoek en het expansievat bij doen. Vraag wie u ook laat komen twee getallen op papier: de koude systeemdruk voor en na, en de voordruk van het expansievat.

Kort samengevat

• Een bel van een kwart liter in een lus van tachtig meter zet de doorstroming vrijwel stil
• Ontluchten gebeurt met alle andere groepen dicht, anders gaat het water om de prop heen
• Koud anderhalve bar voor een grondgebonden woning, plus een tiende bar per tien meter hoogte
• Ontluchten vanaf 92 euro exclusief btw per bezoek, met oorzaakonderzoek 199 euro exclusief btw

Lucht in een vloer is zelden het probleem en bijna altijd het gevolg. Haal hem eruit, en zoek daarna waar hij binnenkwam, want anders staat u volgend najaar met dezelfde emmer onder dezelfde balk.